Blog

Leefbaar platteland gaat over meer dan landbouw alleen. Het gaat over gezinnen, dorpen, gemeenschappen, landschap, identiteit en toekomst. In deze blog schrijft Wija over stikstofbeleid, Natura 2000 en de impact van kabinetsplannen op het dagelijks leven in Drenthe.

Van slapeloze nacht naar harde werkelijkheid

Maandagavond 15 juni sliep ik slecht. Ik lag wakker door de berichten die naar buiten kwamen over de stikstofplannen van het huidige kabinet. Op dat moment waren het nog berichten, signalen, verwachtingen en eerste contouren.

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

Toch voelde ik toen al: dit gaat niet alleen over landbouwbeleid. Dit gaat niet alleen over stikstof, emissienormen, zones en kaarten. Dit gaat over mensen. Over gezinnen. Over dorpen. Over generaties die hebben geleefd en gewerkt in een landschap dat hen heeft gevormd.

Inmiddels zijn de kabinetsplannen concreter geworden. En wat blijkt: mijn zorg was niet overdreven. Sterker nog, de werkelijkheid komt nog dichterbij dan ik vreesde.
Letterlijk.

Door de voorgestelde 1 kilometerzonering woon ik niet meer alleen nabij het Drents-Friese Wold. Ik woon ineens in de directe invloedssfeer ervan. Een gebied dat ooit voor een belangrijk deel productiebos was en later is aangewezen als Natura 2000-gebied, komt door beleid letterlijk op schoot te liggen.
En dan heb ik het nog niet eens over het Dwingelderveld, het Fochteloërveen en het Hijkerveld. Ook die gebieden zijn door beleid gevoelsmatig een kilometer dichterbij gekomen.
Wij wonen niet meer tussen natuurgebieden. Wij wonen er bestuurlijk bijna ín.

Beleid schuift over je leven heen

Voor mensen op afstand klinkt dit misschien nog steeds technisch. Een zone. Een kaart. Een norm. Een maatregel. Een gebiedsgerichte aanpak. Maar voor ons gaat het over iets heel anders. Het gaat over de vraag wat er gebeurt als een beleidslijn op een kaart ineens over je huis, je bedrijf, je dorp en je toekomst schuift. Het gaat over de vraag wat er gebeurt met een regio wanneer landbouw stap voor stap wordt weggedrukt. Het gaat over scholen, winkels, verenigingen, ijsbanen, buurthuizen, huisartsen en het sociale leven dat niet losstaat van agrarische bedrijvigheid.

In Drenthe gaat het ook over noaberschap. Over essen, brinken en Boermarken. Over gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Over een landschap dat niet vanzelf is ontstaan, maar generatie op generatie is beheerd, gedragen en doorgegeven. Wie alleen naar natuur op een kaart kijkt, mist de mensen in dat landschap. En wie de mensen mist, maakt beleid zonder hart.

Een landschap is geen leeg decor

Het Drents-Friese Wold, het Dwingelderveld, het Fochteloërveen en het Hijkerveld zijn voor beleidsmakers misschien gebieden met grenzen, doelen en beheerplannen. Voor ons zijn het oriëntatiepunten in ons bestaan. Ze horen bij het landschap waarin wij wonen, werken, fietsen, rijden, herinneringen maken en onze kinderen grootbrengen.
Daarom raakt dit zo diep.

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

Cultuur is meer dan folklore. Het gaat over oorsprong, identiteit en verbondenheid. Een mens zonder besef van waar hij vandaan komt, is als een boom zonder wortels. Bij de eerste stevige windvlaag valt hij om.

Wanneer het landschap dat mensen heeft gevormd wordt herschreven, raakt dat direct aan hun identiteit. Alsof het geheugen van hun bestaan wordt overschreven.
Dat is wat veel mensen buiten het platteland niet zien. Niet omdat zij niet willen luisteren, maar omdat ze het niet weten. Omdat zij de gevolgen niet voelen wanneer zij ’s avonds naar het journaal kijken en horen over stikstof, natuurherstel en vergunningverlening.

Maar wij voelen het wel, wij liggen er wakker van.

De media moeten het echte verhaal horen

Dinsdag 16 juni was ik in Utrecht voor een bijeenkomst met Retail-Foodprofessionals. Midden in de stad, tussen fietsers, studenten, winkelend publiek en mensen onderweg naar hun werk, voelde ik de afstand tussen werelden bijna lichamelijk.

Al die mensen hadden waarschijnlijk niet slecht geslapen van het nieuws waar ik wakker van lag. Niet omdat zij ongeïnteresseerd zijn, maar omdat het niet hun directe leefwereld is.
Daarom moeten wij ons verhaal vertellen.

Niet schreeuwend. Niet verbitterd. Niet vanuit tegenstelling. Maar wel duidelijk, persoonlijk en vasthoudend.
Want als mensen niet weten wat dit beleid betekent voor gezinnen, dorpen en bedrijven, kunnen zij ons ook niet begrijpen.
De koele zinnen van nieuwslezers en beleidsmakers hebben emotie, betekenis en context nodig. Er moeten echte plattelanders aan tafel komen in talkshows. Mensen die kunnen vertellen hoe het voelt wanneer met één pennestreek je toekomst, je identiteit en je leefomgeving veranderen.
Niet alleen bestuurders. Niet alleen deskundigen. Niet alleen belangenbehartigers.
Ook de mensen zelf.

De boer. De buurvrouw. De ondernemer. De moeder. De jonge bedrijfsopvolger. De dorpsbewoner die ziet dat het platteland verschraalt als de landbouw verdwijnt.

Dit kunnen we niet laten gebeuren

Deze blog is geen technische analyse van de stikstofplannen. Daar zijn anderen beter in. Dit is een oproep.
Aan iedereen die zich betrokken voelt bij het platteland: pak uw rol.

Bel een journalist. Schrijf een ingezonden brief. Deel uw verhaal op sociale media. Nodig mensen uit op uw erf. Ga in gesprek met bestuurders. Vertel wat beleid betekent aan de keukentafel, op het schoolplein, in het dorp en in het familiebedrijf.

Wacht niet tot anderen het verhaal voor ons vertellen. Want als wij zwijgen, wordt er over ons gesproken zonder ons. En als alleen de kaart spreekt, verdwijnen de mensen uit beeld.
Op 15 juni schreef ik vanuit onrust. Nu weet ik: die onrust was terecht. De plannen raken niet alleen bedrijven, maar hele leefgemeenschappen. Ze raken wortels, toekomst en thuis.

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

We kunnen dit niet zomaar laten gebeuren

Niet omdat we tegen natuur zijn. Niet omdat we stilstand willen. Maar omdat natuur, landbouw, dorpen en mensen in Drenthe altijd met elkaar verbonden zijn geweest.
Wie het platteland werkelijk wil beschermen, moet niet alleen naar hectares natuur kijken.
Die moet ook de mensen zien die er wonen.

Wilt u met dit thema aan de slag?

Wilt u binnen uw organisatie, vereniging, netwerk of bijeenkomst verder praten over de positie van het platteland, de agrarische sector en de manier waarop beleid ingrijpt in gezinnen, bedrijven en gemeenschappen? 

Neem dan gerust contact met mij op

Ik help graag om dit thema bespreekbaar te maken. Als columnist, gespreksleider en spreker op bijeenkomsten neem ik deelnemers mee in het verhaal achter de cijfers, kaarten en beleidsplannen. Niet om tegenstellingen te vergroten, maar om bewustwording, verbinding en wederzijds begrip te versterken.
Want juist nu is het nodig dat het echte verhaal van het platteland wordt gehoord.